ژیان لە سەقز؛ فەرهەنگ، دابونەریت، مۆسیقا، ئەدەبیات و بەسەرهاتەکانی خەڵکی سەقز

گردهمایی فرهنگی مردم سقز با لباس کردی فاخر، نوای دف و سماور سنتی در حیاط تاریخی

بۆ ناسینی ڕاستەقینەی شارێکی دێرین، تەنیا بەس نییە سەیری بەرد و دژە کۆنەکان بکەین؛ بەڵکو دەبێ لێدانی دڵی کۆڵانەکان ببیسین، گوێ لە ئاوازی دایکان بگرین، شەپۆلی سۆرانی و جریوەی مرواری جلوبەرگی کوردی ببینین و دەنگی سۆزناوی شمشاڵ لە داوێنی زاگرۆسدا ببیستین. فەرهەنگی خەڵکی سەقز، کانییەکی پڕ لە ڕەسەنایەتی، دەستپاکی، هەڵبەستوانی و هاوخەمی مرۆڤانەیە.

دابونەریت و جێژنە دێرینەکان

لە سەقزدا، نەورۆز شکۆدارترین جێژنی ساڵە؛ خەڵک بە جلی ڕەنگاوڕەنگی کوردی لەسەر کێوی جاقڵ ئاگری نەورۆز دادەگیرسێنن و هەڵپەڕکێی گەورە ڕێکدەخەن.
ئایینی کۆنی «میرمیرین» (حاکمی پێنج ڕۆژەی نەورۆز) و نەریتی شانۆیی «کۆسەگەڕان» لە دێرینترین شانۆکانی کوردی بوون لەم شارەدا. هەروەها شەوان لە زستاندا بە یاریی فکریی «گۆڕەوابازی» (گورەوابازی) کات بەسەر دەبەن.

مۆسیقای کوردی لە سەقز؛ حەیران، بەیت و دەف

قوتابخانەی مۆسیقای موکریان بە حەیران و بەیت‌بێژی ناسراوە. شمشاڵی شوانان سازی ئەفسانەیی کوێستانە و دەف‌ژەنی لە خانەقاکانی سەقز و مزگەوتی دوو منارە ئاوێتەی تەریقەت و عیرفانی قادری و نەقشبەندی بووە.

ئەدەبیات و ناودارانی سەقز

وێنەی مێژوویی لاوانی سەقزی بە جلی کوردی لە ساڵی ۱۹۳۹
بەڵگەی مێژوویی: لاوانی سەقز لە ساڵی ۱۳۱۸ی هەتاوی (۱۹۳۹) بە جلی ڕەسەنی چوخە و ڕانک.

جلوبەرگی کوردی لە سەقز؛ شکۆی هونەر و سەنگینی

جلی ژنان: کراسی درێژ بە سۆرانی لەگەڵ کەوا و کۆڵنجەی زەردۆزی، سوخمەی مەخفەل و شال و دەسماڵی هەوری.
جلی پیاوان: چوخە و ڕانکی بافراوی دەستی بە خوری مەڕەز، پشتوێنی درێژ لە کەمەر، کڵاشی هەورامی و فەرەنجی.

ژیانی ئەمڕۆی سەقز بە قاوەخانە کۆنەکان، بازاڕی زێندوو، نەریتی «هەرەوەز» (هاوکاری دەستەجەمعی) و میواندۆستی تایبەت دەناسرێتەوە.

💡 بەڵگەنامە، وێنە یان زانیارییەکت دەربارەی ئەم بابەتە هەیە؟ بەشداری بکە.

ناردنی بەڵگەنامە و وێنە