میرزا عبدالمجید ملکالکلام مجدی سقزی (۱۲۶۸ ق سقز – ۱۳۴۲ ق) ملقب به «ملکالکلام» و متخلص به «مجدی»، از درخشانترین ستارگان آسمان ادب، سیاست، منشآت دیوانی و خط در عصر ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار بود که تبارش به خاندان کهن ملکالکلامی سقز میرسد.
تبار و خاندان اصیل ملکالکلامی سقز
میرزا عبدالمجید فرزند میرزا فتاح سقزی بود. خاندان ملکالکلامی از کهنترین و معتبرترین خاندانهای دانش، خوشنویسی و دیوانی غرب ایران به شمار میروند که نسلاندرنسل منصب انشای رسائل، قضاوت شرعی و دبیری ایالت کردستان و گروس را بر عهده داشتند. او در سقز نشو و نما یافت و از اساتید برجسته مکاتب کردستان و آذربایجان علوم عقلی، نقلی، ادبیات عرب، شعر فارسی و ترکی و فنون دبیری را به کمال آموخت.
منصب ریاست رسائل و لقب دولتی ملکالکلام
فصاحت بیان و بلاغت قلم عبدالمجید چنان زبانزد شد که والیان کردستان و دربار قاجار او را به ریاست دارالانشا و منشیگری رسمی برگزیدند. ناصرالدین شاه قاجار به پاس نگارش منشآت بیبدیل، لقب والای «ملکالکلام» را به وی اعطا کرد. او در سفرهای مختلف مظفرالدین شاه و شاهزادگان قاجار، کاتب و مشاور برجسته سیاسی و فرهنگی بود.
آثار گرانسنگ ادبی و تاریخی
از ملکالکلام مجدی آثار ارزندهای بر جای مانده که بخشی از میراث هویتی غرب ایران است:
- دیوان مجدی: حاوی غزلیات، قصاید درخشان در ستایش مکارم اخلاقی و مدایح، رباعیات و قطعات منظوم به زبانهای فارسی و کردی با مضامین حکمت و معرفت.
- تاریخ مکریان و وقایع سقز: کتابی دستاول در ثبت شورشها، احوال حکام محلی، قراردادهای طوایف و رویدادهای مرزی منطقه سقز و بانه در قرن سیزدهم هجری.
- منشآت و مکاتبات دیوانی: نمونههای اعلای نثر فصیح فارسی در اواخر دوره قاجار.
هنر خوشنویسی و شاگردپروری
ملکالکلام علاوه بر شاعری و وزارت، از استادان چیرهدست خط شکسته نستعلیق و نسخ بود و فرزندان و نوادگان او (از جمله میرزا عبدالحمید ملکالکلامی امیرالکتاب) از بزرگترین خوشنویسان کتیبههای تاریخی ایران شدند.