ژیلا حسینی (۱۳۴۳ سقز – ۱۳۷۵ سنندج) شاعر پیشرو، ادیب، نویسنده و گوینده توانمند سقزی، از برجستهترین و اثرگذارترین زنان نوپرداز در تاریخ شعر معاصر کردی به شمار میرود که جسورانه زبان عاطفی و دیدگاه زنانه را وارد ادبیات مدرن کُردی نمود.
زندگی و خاستگاه فرهنگی
ژیلا حسینی در ۳۱ شهریور ۱۳۴۳ در شهرستان تاریخی سقز در خانوادهای اهل فرهنگ و ادب دیده به جهان گشود. پدرش قاضی شیخ مهران حسینی سقزی از قضات خوشنام و ادیبان منطقه بود و پدربزرگش، شیخ عبدالقادر غیاثی، صاحب ذوق شعری و عرفانی بود. ژیلا در چنین بستر غنی فرهنگی رشد یافت و از همان ایام نوجوانی با متون کلاسیک فارسی و کردی مأنوس گشت.
شکستن سنتها و زبان نوین در شعر کردی
تا پیش از ژیلا حسینی، حضور زنان در شعر کلاسیک کردی بسیار محدود و در چارچوب وزن و قافیه سنتی بود. ژیلا با آشنایی عمیق با شعر نیمایی و شعر معاصر جهان، به قالبهای آزاد (شعر نو کردی) روی آورد. زبان شعری او سرشار از صداقت، صراحت، تصاویر بکر بومی، رنجهای اجتماعی زنان، و ستایش عشق و آزادی بود.
مجموعه آثار و میراث مکتوب
از ژیلا حسینی آثار درخشانی بر جای مانده که تجدید چاپهای متعدد یافته است:
- گهشهی ئهوین (شکوفه عشق): نخستین مجموعه شعر او که بازتابدهنده عواطف زلال و تجارب آغازین نوپردازی اوست.
- قهڵای راز (قلعه راز): اثر شاخص و پخته او شامل اشعار نو کردی، هایکوها و دلنوشتههای ادبی که پس از درگذشتش با استقبال بینظیر پژوهشگران روبرو شد.
- داستان و ترجمه برای کودکان: ترجمه آثاری از ادبیات جهان به زبان کردی برای کودکان و نگارش نمایشنامههای رادیویی برای صداوسیمای مرکز سنندج.
غروب غریبانه و مزار ابدی در آیچی سقز
در ۲۷ شهریور ۱۳۷۵، ژیلا حسینی در حالی که عازم تهران برای دیدار با استاد نامدار ادبیات، شیرکو بیکس، بود در مسیر سنندج به دیواندره دچار سانحه دلخراش تصادف رانندگی شد و در اوج جوانی و خلاقیت ادبی در سن ۳۲ سالگی به همراه دختر خردسالش دار فانی را وداع گفت. پیکر پاک او با تشییعی باشکوه بر دستان اهالی فرهنگ و ادب در آرامستان آیچی سقز به خاک سپرده شد.