قەڵای دێرینی زێویەی سەقز (قەڵای مانا و ماد)

📊 ناسنامەی شوێنەوار، سەردەمی مێژوویی و تایبەتمەندییەکان

🏛️جۆری شوێنەوار / بەکارهێنان
قەڵا و دژی مێژوویی بەردین
⏳سەردەمی مێژوویی و تەمەن
سەدەی نۆیەم تا حەوتەمی پێش زایین (شارستانیەتی مانا و ماد)
📜دۆخی تۆماری نەتەوەیی
ژمارەی ٢٠٢ شوێنەواری نەتەوەیی ئێران
🆔کۆدی ناسنامەیی ئەرشیڤ
SG-PLC-0114
🕒کاتی سەردان
هەموو ڕۆژێک لە ٠٨:٠٠ی بەیانی تا ١٨:٠٠ی ئێوارە
🧭پۆوتانی جوگرافیایی GPS
36.273944, 46.687925
⛰️بەرزایی لە ئاستی دەریا
١٨٣٥ مەتر (لەسەر گردی مێژوویی زێویە)
🚗دووری تا ناوەندی شاری سەقز
٥٥ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژهەڵاتی سەقز
📍ناونیشانی باوەڕپێکراو لە نەخشە
پارێزگای کوردستان، شارستانی سەقز، ناوچەی زێویە، ڕێگای ئیسلام‌ئاوا - قەرەناو، ڕێگای بەرچەم، ڕێگای زێویە - چاپانی سەرێ
🏗️تایبەتمەندییە تەلارسازییەکان
تەلارسازی بەردینی سێ نهۆمی، هۆڵی ستووندار، پەیژەی بەردینی تاشراو بە ٢١ پلە، شوورەی خشتی ئەستوور

📸 وێنەی شاخەوەر و دیمەنی ئاسمانی شوێنەکە

u0646u0645u0627u06cc u0633u0631u0627u0633u0631u06cc u0648 u067eu0627u0646u0648u0631u0627u0645u0627u06cc u0642u0644u0639u0647 u0628u0627u0633u062au0627u0646u06cc u0632u06ccu0648u06ccu0647 u0633u0642u0632 u0628u0631u0641u0631u0627u0632 u062au067eu0647 u062au0627u0631u06ccu062eu06cc u0645u0627u0646u0627u06ccu06cc
📌 وێنەی بەڵگەنامەیی و باوەڕپێکراوی شوێنەواری مێژوویی لە شارستانی سەقز

📖 سەرگوزەشتەی کۆن، شاکاری نژیاروانی و دێرینایەتی قەڵای دێرینی زێویەی سەقز

قەڵای مێژوویی زێویە یەکێک لە شکۆدارترین شاکارەکانی تەلارسازی، قەڵاسازی و ئەندازیاری هەزارەی یەکەمی پێش زایینە لە زنجیرەچیاکانی زاگرۆس و فەلاتی ئێران. ئەم قەڵا مێژوویییە لەسەر گردێکی بەرز و سروشتی لە ٥٥ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژهەڵاتی شاری سەقز و نزیک گوندی زێویە هەڵکەوتووە. زێویە لە سەردەمی دەسەڵاتداریەتی مانایییەکان و دواتریش مادەکان ناوەندێکی گەورەی سیاسی، سەربازی و ئایینی بووە کە سەرپەرشتی بەسەر ڕێگا گرنگەکانی نێوان ئاشوور و ئورارتوو کردووە.

مێژوو و پێگەی شارستانیەتی مانا لە زێویە

توێژینەوە شوێنەوارناسییەکان دەیسەلمێنن کە قەڵای زێویە بۆ ماوەی زیاتر لە سێ سەدە پایتەختی ناوچەیی و قەڵای فەرمانڕەوایی میرەکانی مانا بووە. مانایییەکان کە خەڵکی نیشتەجێی باشووری گۆلی ورمێ تا سەقز بوون، لە نێوان دوو زلهێزی ئەو سەردەمە (ئاشوور لە ڕۆژاوا و ئورارتوو لە باکوور) توانیویانە بەم شێوازە لە قەڵاسازی، سەربەخۆیی خۆیان بپارێزن. لەگەڵ هاتنی مادەکان، زێویە بووە بنکەیەکی گرنگی بەهێزکردنی ئیمپراتۆرییەتی ماد لە ڕۆژاوای ئێران.

هۆڵی ستوونداری قەڵای دێرینی زێویەی سەقز بە بنکەبەردی خڕ
📷 پاشماوەی هۆڵی ستوونداری زێویە؛ بنکەبەردە خڕەکان کە پێشینەی سەرەکی هۆڵەکانی ئەپادانا لە پاسارگاد و تەختی جەمشیدن

شاکاری ئەندازیاری سێ نهۆمی و هۆڵی ستووندار

تایبەتمەندییە ناوازەکانی تەلارسازی قەڵای زێویە بریتییە لە ڕێکخستنی سێ نهۆمی بەپێی بەردی سروشتی گردەکە:

  • نهۆمی سەرەوە (کۆشک و حاکمنشین): لە بەرزترین شوێنی گردەکە بە ژوورەکانی فەرمانڕەوایی و دیمەنی پانۆراما.
  • هۆڵی ستوونداری مانایی: کۆنترین نموونەی هۆڵی ستووندار لە تەلارسازی فەلاتی ئێران کە خاوەنی دوو ڕیز بنکەبەردی خڕی تاشراوە.
  • نهۆمی ناوەند و حەوشەی مەتبەخ: ژوورەکانی خزمەتگوزاری و کۆگای دانەوێڵە بە سیستەمی ئاو و ئاوەڕۆی پێشکەوتوو.
  • پەیژەی بەردینی یادگاری: پەیژەیەک بە ٢١ پلەی تاشراو لە بەردی سروشتی شاخەکە کە پەیوەندی نێوان بەشەکان دەستەبەر دەکات.
نهۆمی ناوەند و پەیژەی بەردینی دەستکەندی قەڵای زێویە
📷 نهۆمی ناوەند و بەشی حەوشەی چێشتخانە و پەیژە بەردینە تاشراوەکانی زێویە

چیرۆکی دۆزینەوەی گەنجینەی ناوبانگی جیهانی زێویە

لە پاییزی ساڵی ١٩٤٧ی زایینی (١٣٢٥ی کۆچی هەتاوی)، بارانێکی بەخوڕ بەشێک لە خاکی گردەکەی شۆردەوە و شوانێکی ناوچەکە بە ڕێکەوت سندووقێکی گەورەی بڕۆنزی پڕ لە زێڕ، زێو و فیلەددانی دۆزییەوە. ئەم ڕووداوە بووە هۆی دەستپێکردنی پشکنینە فەرمییەکانی ئەندرێ گۆدار و ڕۆبێرت دایسۆن. زۆرێک لە پارچە زێڕینەکان لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئێران، مۆزەخانەی لووڤری پاریس، میترۆپۆلیتەنی نیویۆرک و مۆزەخانەی بەریتانیا لە لەندەن پارێزراون.

شوورە و دیوارە خشتییە ئەستوورەکانی قەڵای زێویە
📷 دیوارە خشتییە ئەستوورە ٧ مەترییەکانی زێویە کە لەسەر شالودەی بەردین دروستکراون
💡 وێنە یان بەڵگەیەکت لەسەر ئەم شوێنە هەیە؟ بەشداری بکە لە گەشەپێدانی دانشنامەی سەقز گیان.